बोलीभाषा लुप्त झाल्यास अनेक संस्कृती लयास जातील : डॉ. शामराव कोरेटी
‘बोलींचा जागर’ कार्यक्रमात मराठी बोलीभाषांचे वैविध्य अधोरेखित
नागपूर |
बोलीभाषा लुप्त झाल्यास त्या मागे असलेल्या अनेक संस्कृतीही नष्ट होतील, असे प्रतिपादन मानवविज्ञान विद्याशाखेचे अधिष्ठाता डॉ. शामराव कोरेटी यांनी केले. मराठी भाषेतील विविध बोलीभाषांचे जतन व संवर्धन करण्याच्या उद्देशाने मराठी भाषा विभाग, भाषा संचालनालय (महाराष्ट्र राज्य) आणि मराठी विभाग, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित ‘बोलींचा जागर’ हा कार्यक्रम मराठी भाषा संवर्धन पंधरवड्याच्या निमित्ताने विद्यापीठातील मानवशास्त्र सभागृहात उत्साहात पार पडला.
कार्यक्रम माननीय कुलगुरू डॉ. मनाली क्षीरसागर यांच्या मार्गदर्शनाखाली संपन्न झाला. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी मराठी विभाग प्रमुख डॉ. शैलेश धर्मदास लेंडे होते. प्रमुख अतिथी म्हणून डॉ. शामराव कोरेटी, भाषा संचालनालयाचे प्रतिनिधी व मुख्य समन्वयक श्री बाबासाहेब जगताप, तसेच अधीक्षक श्री संजय कुमार गोरे उपस्थित होते.
🗣️ बोलीभाषा म्हणजे आईकडून मिळालेली ओळख
आपल्या भाषणात डॉ. कोरेटी म्हणाले की, बालपणापासून आईकडून शिकलेली भाषा म्हणजे बोलीभाषा होय. जर आपण आपली बोलीभाषा विसरलो, तर ते आईला विसरण्यासारखेच आहे. त्यामुळे घरात, समाजात आणि सार्वजनिक जीवनात बोलीभाषेचा अभिमानाने वापर करावा. बोलीभाषेबाबत असलेला न्यूनगंड दूर करून तिचा सन्मान करणे काळाची गरज आहे.
🎓 अध्यक्षीय मनोगत
अध्यक्षीय भाषणात डॉ. शैलेश लेंडे म्हणाले की, मराठी भाषेची खरी ताकद तिच्या बोलीभाषांमध्ये दडलेली आहे. बोलीभाषा जपल्या गेल्या, तरच मराठीची सांस्कृतिक ओळख टिकून राहील. त्यामुळे बोलीभाषांकडे मानवतेने, सहानुभूतीने व आपलेपणाने पाहण्याची आवश्यकता आहे.
📚 नागपुरी व लोधी बोलींचे सखोल विवेचन
नागपुरी बोलीवर डॉ. अनुजा दारव्हेकर व प्रा. सुरेंद्र गोंडाणे, तर लोधी बोलीवर भैय्याजी बसेने व प्रा. संतोष ठकरेले यांनी उगम, वैशिष्ट्ये, लोकजीवनातील स्थान, सांस्कृतिक परंपरा व साहित्यिक योगदान यावर अभ्यासपूर्ण मार्गदर्शन केले. बोलीभाषा संवर्धनासाठी आवश्यक उपाययोजनांवरही विचार मांडण्यात आला.
🚶♂️ ग्रंथदिंडी व सांस्कृतिक रंग
कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला महात्मा ज्योतिबा फुले शैक्षणिक परिसरातून ग्रंथदिंडी काढण्यात आली. घोषवाक्ये, शंखनाद व उत्साही वातावरणात शोभायात्रा पार पडली. त्यानंतर महाराष्ट्र गीत व विद्यापीठ गीताने कार्यक्रमाची औपचारिक सुरुवात झाली. मान्यवरांच्या हस्ते दीपप्रज्वलन व राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या प्रतिमेला माल्यार्पण करण्यात आले.
सांस्कृतिक कार्यक्रमांतर्गत लोककलावंत मिथुन कोठेकर व मंदा कुल्लरकर यांच्या सादरीकरणाने उपस्थितांची मने जिंकली, तर कवी डॉ. गिरीश सपाटे यांच्या काव्यवाचनाने कार्यक्रमाला साहित्यिक रंग चढला.
कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक श्री बाबासाहेब जगताप यांनी केले, सूत्रसंचालन प्रा. अमृता इंदुरकर यांनी केले, तर आभार प्रा. प्रज्ञा दुधे यांनी मानले. मोठ्या संख्येने विद्यार्थी, संशोधक, प्राध्यापक व भाषाप्रेमी उपस्थित होते.
